a. phần mở đầu
i. Lý do chọn đề tài:
Bài toán, theo nghĩa hẹp, là một vấn đề nào đó của khoa học hay cuộc sống cần được giải quyết bằng phương pháp của toán học. Vì vậy, học giúp con người giải quyết các đề của cuộc sống thông qua các bài toán thực tế. Các bài toán thực tế được diễn đạt bằng lời văn từ đó có tên gọi bài toán có lời văn.
Trong chương trình môn Toán ở lớp 4 và lớp 5, các bài toán có lời văn được giới thiệu nhiều dạng khác nhau. Trong đó các bài thuộc dạng toán liên quan đến tỉ số có số lượng lớn và rất phong phú về nội dung thực tiễn, có khả năng gây hứng thú đến khả năng giải toán ở học sinh, đặc biệt đối với các em học sinh giỏi.
Tuy nhiên, do đăc điểm nhận thức của học sinh tiểu học và do có nhiều bài toán thuộc dạng không điển hình nên việc giải các bài toán liên quan đến tỉ số của các em còn gặp khó khăn. Xuất phát từ nhận thức trên, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm nhỏ trong việc “ hướng dẫn học sinh khai thác bài toán tìm hai số khi biết tổng (hiệu) và tỉ số của chúng”
iI. Phương pháp và tài liệu nghiên cứu:
1, Phương pháp nghiên cứu:
(- Tìm hiểu SGV, SGK, các tài liệu tham khảo
(- Dự giờ, học hỏi kinh nghiệm từ các đồng nghiệp.
Nêu các phương án dạy thử và đo kết quả dạy thử.
2, Tài liệu tham khảo:
( - SGK, SGV.
( - Các phương pháp giải toán. (Nhà xuất bản GD)
( - Toán nâng cao lớp 5(Tập 1, 2), Để học giỏi toán 5 (Nhà xuất bản GD) Và các tài liệu khác….

b. phần nội dung
I. Cơ sở lý luận và thực tiễn:
Đối với các em HS giỏi, ngoài việc giải được các bài toán ở SGK, giáo viên cần giúp các em giải được các bài toán nâng cao theo chương trình, biết cách trình bày bài làm khoa học. Tuy nhiên, trong quá trình dạy học tôi nhận thấy:
+ Những bài toán nâng cao liên quan đến tỉ số thường phát triển từ bài toán mẫu, mỗi bài thường có những yêu cầu khai thác các điều kiện khác nhau (khai thác tổng, hiệu, tỉ số và có bài yêu cầu khai thác cả điều kiện về tổng, hiệu lẫn tỉ số). Do vậy HS gặp rất nhiều khó khăn trong việc khai thác các bài toán để giải bài toán đó.
+ Ngoài ra, có nhiều em mới chỉ biết áp dụng giải bài toán theo bài mẫu chứ các em chưa chủ động, sáng tạo trong việc tìm ra phương pháp giải theo suy nghĩ của mình.
+ Việc trình bày bài giải của các em cũng chưa đạt yêu cầu. Các em thường trình bày theo suy nghĩ của mình, chưa biết chắt lọc, tìm những thuật ngữ, kí hiệu toán học để bài làm ngắn gọn và chặt chẽ.
II. Các biện pháp cụ thể:
ở chương trình lớp 4, các em đã biết phương pháp giải bài toán tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó. Tuy nhiên, trong chương trình nâng